၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၁ ရက်

နိုင်ငံတကာတရားရုံးချုပ်သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ရိုဟင်ဂျာများအပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခံရသော လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုကို အသိအမှတ်ပြုရမည်

ADI နှင့် RHRC – ကုလသမဂ္ဂ၏ အဓိကတရားစီရင်ရေးအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သော နိုင်ငံတကာတရားရုံးချုပ် (ICJ) သည် မြန်မာနိုင်ငံက ၎င်း၏ ရိုဟင်ဂျာ မွတ်စ်လင်မ်အသိုင်းအဝိုင်းအပေါ် ၁၉၄၈ ခုနှစ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုကို တားဆီးရေးကွန်ဗင်းရှင်း ချိုးဖောက်မှုများနှင့် ပတ်သက်၍ စွပ်စွဲချက်တစ်ရပ်၏ မူလအချက်အလက်များဆိုင်ရာ သမိုင်းဝင်အများပြည်သူ ကြားနားမှုများကို လက်ရှိပြုလုပ်လျက်ရှိသည်။

ဇန်နဝါရီ ၁၂ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း သုံးပတ်ကြာမြင့်မည်ဖြစ်သော ဤကြားနားမှုများသည် ၂၀၁၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက အစ္စလာမ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့ (OIC) ၏ ကိုယ်စားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအား လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုကွန်ဗင်းစ်ရှင်းအောက်ရှိ ၎င်း၏ တာဝန်ဝတ္တရားများကို ချိုးဖောက်သည်ဟု စွပ်စွဲသည့် လျှောက်လွှာတင်သွင်းခဲ့ချိန်မှ စတင်ခဲ့သော တရားရေးလုပ်ငန်းစဉ်၏ အထွတ်အထိပ်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။

■ တရားရေးတိုက်ပွဲ – “အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေး” နှင့် “လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်ရေး ရည်ရွယ်ချက်”

ကြားနားမှုများအတွင်း ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံ၏ တရားရေးအဖွဲ့က မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၂၀၁၆-၂၀၁၇ ခုနှစ်များအတွင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သော “နယ်မြေရှင်းလင်းရေးစစ်ဆင်မှုများ” သည် ရိုဟင်ဂျာများအပေါ် ကြိုတင်စီမံထားသော လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု စီမံကိန်းတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ငြင်းခုံသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကိုယ်စားလှယ် ဦးကိုကိုလှိုင်က တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ဤစစ်ဆင်မှုများသည် အာရ်ကန် ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေး တပ်မတော် (ARSA) ၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို တုံ့ပြန်သည့် တရားဝင်အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်များဖြစ်သည်ဟူသော ခုခံချက်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားသည်။

Paul S. Reichler ဦးဆောင်ပြီး ပါမောက္ခ Michael A. Newton က ပံ့ပိုးကူညီသော ဂမ်ဘီယာ၏ ရှေ့နေအဖွဲ့က ဤအဆိုကို အစီအစဉ်တကျ ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့က ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ အခြားသော လက်နက်ကိုင် ပုန်ကန်မှုများကို လျစ်လျူရှုရင်း ရိုဟင်ဂျာ အရပ်သားများနှင့် ကျေးရွာများကို သီးသန့် ပစ်မှတ်ထားခဲ့သည့် ဤစစ်ဆင်မှုများ၏ အတိုင်းအတာနှင့် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုတို့သည် လူစုတစ်စုကို ဖျက်ဆီးရန် ရှင်းလင်းသော ရည်ရွယ်ချက်ကို ဖော်ပြနေသည်ဟု ငြင်းခုံခဲ့သည်။ ရှေ့နေအဖွဲ့က ဤလုပ်ရပ်များကို အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးမဟုတ်ဘဲ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ဆောင်ရွက်ခဲ့သော “ရိုဟင်ဂျာ-ဆန့်ကျင်ရေး” စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

■ ADI နှင့် RHRC တို့က လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု၏ အမှန်တရားကို သက်သေခံချက် ၁,၂၄၅ ခုဖြင့် မှတ်တမ်းတင်သည်

Asian Dignity Initiative နှင့် Rohingya Human Rights Center တို့သည် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု၏ မြေပြင်အမှန်တရားကို မှတ်တမ်းတင်ခြင်းဖြင့် နိုင်ငံတကာ တရားရေးတုံ့ပြန်မှုတွင် အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ လွန်ခဲ့သော ခြောက်နှစ်အတွင်း အဖွဲ့အစည်းနှစ်ခုက အောက်ပါတို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည် –

• အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများနှင့် ကျိုးလွန်ခံရသူများ ၁,၂၄၅ ဦးထက်မနည်းမှ သက်သေခံချက်များကို တိုက်ရိုက် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။
• ကျေးရွာအဆင့် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု အစီရင်ခံစာ ၃၀ ကို ပြုစုခဲ့သည်။
• ကျိုးလွန်ခံရသူများ၏ အကျိုးစီးပွားကို ကိုယ်စားပြုရန် တရားဝင် ကိုယ်စားလှယ်လွှဲအပ်ခြင်း စာရွက်စာတမ်းများကို ရယူခဲ့သည်။

ဤအစီရင်ခံစာများကို လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့များက “လူမျိုးရေးခွဲခြားမှု” ဟု ဖော်ပြခဲ့သော စနစ်တစ်ခုအောက်တွင် ရိုဟင်ဂျာများအား နိုင်ငံသားအဖြစ်မှ ငြင်းပယ်ခြင်းနှင့် သွားလာခွင့်၊ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုနှင့် ပညာရေးသင်ကြားခွင့် ကန့်သတ်ခြင်းတို့ပါဝင်သည့် စနစ်တကျ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု ခံခဲ့ရပုံကို သရုပ်ဖော်ထားသည်။ ဤကာလရှည်ကြာစွာ ဖိနှိပ်မှုသည် ၂၀၁၇ ခုနှစ် စစ်ရေးတိုက်ခိုက်မှုတွင် အမြင့်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ကုလသမဂ္ဂ၏ စုံစမ်းစစ်ဆေးသူများက “လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုဆိုင်ရာ လုပ်ရပ်များ” ပါဝင်သည်ဟု ကောက်ချက်ချခဲ့သည်။ ထိုတိုက်ခိုက်မှုတွင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ၊ ကျယ်ပြန့်သော လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် ကျေးရွာပေါင်းရာချီများကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးမှုများ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ရိုဟင်ဂျာ ၇၅၀,၀၀၀ ကျော်ကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်စေခဲ့သည်။

■ “ICJ သည် အချက်အလက်များအပေါ် တည်မြဲစွာ အခြေခံသော တရားစီရင်ချက်ကို ချမှတ်ရမည်”

ADI နှင့် RHRC တို့သည် နိုင်ငံတကာတရားရုံးချုပ်အား အချက်အလက်များအပေါ် တည်မြဲစွာ အခြေခံသော တရားစီရင်ချက်ကို ချမှတ်ရန် အလေးအနက် တောင်းဆိုပါသည်။ တရားရုံးတော်အနေဖြင့် ၂၀၁၇ ခုနှစ်က ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများနှင့် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသော စနစ်တကျ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုကို လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု တားဆီးရေးကွန်ဗင်း*စ်ရှင်း၏ ရှင်းလင်းသော ချိုးဖောက်မှုတစ်ခုအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုရန် အကြံပြုပါသည်။

“မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော် တာဝန်ရှိမှုကို သတ်မှတ်ခြင်းသည် ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးများအတွက် တရားရေးအရ မဖြစ်မနေလိုအပ်ချက်သာမက နိုင်ငံတကာဥပဒေ၏ တည်တံ့မှန်ကန်မှုကို ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း ထိုသို့သော အဖြစ်အပျက်များ ထပ်မံမဖြစ်ပွားစေရန် ကာကွယ်ခြင်းအတွက် အရေးကြီးသော ခြေလှမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်” ဟု ဒီအဖွဲ့အစည်းနှစ်ခုက ပြောကြားလျက် ICJ အား တရားမျှတပြီး နောက်ဆုံးသတ်မှတ်ချက်တစ်ရပ် ချမှတ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။

မီဒီယာဆက်သွယ်ရန် –

Asian Dignity Initiative (ADI) နှင့် Rohingya Human Rights Center (RHRC)

အီးမေးလ် – adi@adians.net & rohingyahumanrightscenter@gmail.com